Những tập tục kiêng kỵ ngày đầu xuân

Tin rằng đầu năm làm những điều tốt đẹp thì cả năm sẽ may mắn, sung túc, nên Tết đến người Việt dạy con cháu phải sống vui vẻ, hòa thuận, tránh làm những việc "gở” sẽ mang đến xui xẻo như: quét nhà, làm vỡ đồ đạc, đòi nợ, cãi nhau...

Trao đổi với VnExpress.net, Tiến sĩ Nguyễn Đệ, Giảng viên khoa Văn hóa học, Đại học Văn hóa TP HCM cho biết, trong đời sống người dân Việt, Tết Nguyên Đán được xem là thời điểm rất quan trọng. Nếu như ngày Mùng Một Tết bắt đầu một mùa xuân mới của đất trời, thì đối với con người nó có ý nghĩa bắt đầu của một chu trình sống, làm việc cũng như một chu trình tình cảm mới.

Read more...

Phong tục Đón Xuân

Ít nắng mới, ít gió mới. Thế là đủ để báo hiệu một mùa xuân mới. Nhưng dù mới thế nào đi nữa, mùa xuân chỉ nằm trong chu kỳ luẩn quẩn bốn mùa của Tạo Hóa. Cũng như thơ họ Hàn làm đã lâu mà đọc lại cứ tưởng như mới làm xong đêm qua. Cách đón nàng Xuân cũng xưa lắm, có lẽ bắt nguồn từ ngàn năm trước trong cơn mưa phùn lất phất ở miền Bắc Việt Nam. Khi ấy, người Việt bắt đầu gọi những ngày đầu xuân là "Tết" (đọc trại ra từ chữ "tiết," tức là "mùa," hay hiểu rộng ra là "mùa hội").
Read more...

Phong tục Tết cổ truyền Việt Nam

Tết Nguyên đán Việt Nam từ buổi "khai thiên lập địa" đã tiềm tàng những giá trị nhân văn thể hiện mối quan hệ giữa con người với thiên nhiên, vũ trụ qua bốn mùa xuân-hạ-thu-đông và quan niệm "ơn trời mưa nắng phải thì" tính chất phát của người nông dân cày cấy ở Việt Nam...
Tết còn là dịp để mọi người Việt Nam tưởng nhớ, tri ân tổ tiên, nguồn cội, giao cảm nhân sinh trong quan hệ đạo lý (ăn quả nhờ kẻ trồng cây) và tình nghĩa xóm làng ... Ông Táo hay thần bếp là người mục kích sự làm ăn của mọi nhà. Theo tập tục hàng năm ông Táo phải thu xếp lên trời vào ngày 23 tháng chạp để tâu bày mọi việc dưới trần thế với Ngọc Hoàng. Bởi thế nên, trong ngày này, mọi gia đình người Việt Nam đều làm mâm cơm đạm bạc tiễn đưa "ông Táo". Ngày ông Táo về chầu trời được xem như ngày đầu tiên của Tết Nguyên đán.
Read more...

Tản mạn về câu đối tết

Theo sử sách, câu đối lúc đầu là bùa bát quái được người Trung Hoa cổ xưa dùng để treo ở giữa đòn dông nhà và dán hai bên cửa để giữ yên nhà cửa, xua đuổi không cho ma quỷ đến gần. Các bùa chú này phải được đặt đúng nơi, đúng lúc và phải làm lễ cúng bái mới phát huy được tác dụng. Không chỉ dán bùa chú, người Trung Hoa cổ xưa còn vẽ hình các vị thần thánh, các nhân vật huyền thoại theo tín ngưỡng, đem dán ở cửa nhà cũng để trừ tà ma. Tương truyền, Thần Thư và Uất Luật là hai vị thần chuyên bắt những con ma hung dữ, trói chúng lại bằng cỏ lau rồi đem cho hổ ăn. Vì vậy, trong những ngày giáp tết, người ta thường vẽ hình hai vị thần này rồi dùng cọng lau treo hai bên cửa để trừ ma quỷ. Người Trung Hoa cổ xưa cũng tin rằng cây đào là linh thụ chứa tinh anh trong ngũ hành nên được gọi là cây tiên đào và có khả năng trừ ma quỷ. Do đó, vào ngày tết, người ta thường vẽ hình của Thần Thư và Uất Luật trên ván bằng gỗ đào đế trấn giữ tà ma. Sau này, gỗ đào được thay bằng giấy và các vật khác. Nội dung hình vẽ và bùa chú cũng được thay bằng các câu văn rút ra từ kinh điển hay tác phẩm văn học, hoặc những lời chúc tụng cho năm mới tốt lành và hạnh phúc. Như vậy, từ hình thức tín ngưỡng có phần mê tín ban đầu dần dần việc dán câu đối vào ngày tết đã trở thành một mỹ tục của người Á Đông.

Read more...

Ý nghĩa ngày Tết Nguyên Đán

Tết Nguyên Đán là khâu đầu tiên và quan trọng nhất trong hệ thống lễ hội Việt Nam, nó mang đậm nét văn hóa dân tộc sâu sắc và độc đáo, phản ánh tinh thần hòa điệu giữa con người và thiên nhiên theo chu kỳ vận hành của vũ trụ.

Chữ Nguyên có nghĩa là bắt đầu, chữ đán có nghĩa là buổi ban mai, là khởi điểm của năm mới. Đồng thời, tết cũng là dịp để gia đình, họ hàng, làng xóm, người thân xa gần sum họp, đoàn tụ thăm hỏi, cầu chúc nhau và tưởng nhớ, tri ân ông bà tổ tiên.

Xét ở góc độ mối quan hệ giữa con người và tự nhiên, Tết là do xuất xứ từ “tiết” (thời tiết) thuận theo sự vận hành của vũ trụ, biểu hiện ở sự chu chuyển lần lượt các mùa Xuân – Hạ – Thu – Đông, điều đó có ý nghĩa rất đặc biệt đối với một nước thuần nông như nước ta.

Read more...

Sự tích lì xì

Tặng tiền mừng tuổi vào dịp đầu năm, hay những dịp lễ, là một phong tục phổ biến ở các nước Đông Á. Phong tục này vốn phổ biến ở Việt Nam từ rất lâu vào dịp Tết Nguyên Đán, gọi là lì xì.

Vào những ngày Tết người lớn thường tặng cho trẻ con một khoản tiền nho nhỏ, bỏ trong phong bao màu đỏ in hoa văn rất đẹp thường có ý nghĩa tượng trưng cho may mắn và tài lộc, gọi là tiền mừng tuổi.

Truyện dân gian Trung Quốc kể lại, ngày xưa ở Đông Hải có một cây đào to, có rất nhiều yêu quái sống trong bộng cây, nào là hồ ly tinh, chuột tinh, sói già… Chúng luôn muốn ra ngoài để gây hại, nhưng bình thường luôn có các thần tiên ở hạ giới canh giữ chúng nên không con nào thoát ra ngoài được. Nhưng hễ tới đêm giao thừa, tất cả thần tiên đều phải về trời để phân công lại nhiệm vụ, thế là lũ yêu tinh có cơ hội tự do nhân lúc chuyển giao nhiệm vụ của các vị thần. Nhân cơ hội đó, có một loại yêu quái gọi là con Tuy thường xuất hiện vào đêm giao thừa để xoa đầu trẻ con đang ngủ khiến lũ trẻ giật mình, khóc thét lên và sẽ bị bệnh sốt cao hoặc ngớ ngẩn. Vì thế những gia đình có con nhỏ phải thức cả đêm để canh không cho con Tuy hại con mình.

Read more...

Giao thừa - thời khắc thiêng liêng nhất trong năm

Cũng như hầu hết các dân tộc trên thế giới, với người Việt Nam, giao thừa được xem là thời điểm thiêng liêng nhất trong một năm. Đó là thời khắc chuyển giao chấm dứt một năm theo vòng quay của trái đất, bắt đầu một năm mới...

Và cũng như nhiều dân tộc trên thế giới, Việt Nam chọn ngày bắt đầu năm mới vào thời điểm bắt đầu mùa xuân. Đây là thời điểm vạn vật như bừng nở sau nhiều tháng ngày cuộn mình trong giấc ngủ đông với những cơn mưa xuân nhẹ nhàng như gột rửa những gì ảm đạm của năm cũ. Chim chóc thì nhảy hót, cây cối thì đâm chồi nảy lộc và con người thì ngập tràn niềm phấn khởi để chuẩn bị bước sang một năm mới, một dự định mới cho tương lai…

Theo phong tục của người dân Việt, ngay từ sáng ba mươi Tết, mọi người dậy thật sớm để chuẩn bị cho thời điểm trọng đại - giao thừa.

Read more...

Bếp ấm

Những ngày cận Tết, con gái lại tất bật rộn ràng chuyện sắm Tết. Nào mua tôm khô, củ kiệu, dưa chua, nào mứt kẹo mỗi thứ một ít chưng vào hộp để trên bàn thờ, nào trang hoàng nhà cửa cho sạch đẹp…

Cả năm vùi đầu vào công việc, ăn uống quấy quá sao cũng được nhưng ngày tư ngày tết cũng phải đàng hoàng chu đáo một chút chứ. Đặc biệt là những món ăn truyền thống như nồi thịt kho rệu, như miếng thịt khìa nước dừa và nồi canh cúng rước ông bà trưa hoặc chiều ba mươi Tết, làm sao dám bỏ qua!

Nhìn cả nhà bận rộn, tíu tít tôi lại nhớ bà ngoại, nhớ má tôi ngày xưa vô kể. Má tôi vẫn nói, muốn biết gia đình nào đó có êm ấm, hạnh phúc không cứ nhìn vào góc bếp, vào gian nhà sau của họ. Bởi sự ấm cúng hay lạnh lẽo tỏa ra từ đó. Ngoại tôi không nói gì nhưng lúc nào gần Tết cũng nhắc con cháu phải lo đổ thật đầy khạp gạo, hủ muối trong nhà để quanh năm gia đình được no ấm đủ đầy.

Read more...

Tết quê Nam bộ

Ở miền quê Nam bộ, Tết thường đến từ sau mùa gặt. Người ta dành ra ít nhất nửa tháng để chuẩn bị mọi thứ cho dịp gia đình sum họp ngày xuân. 

Sau khi làm lễ đưa ông Táo về trời, người ta lo dọn dẹp, trang hoàng nhà cửa, chuẩn bị bánh trái, đồ ăn thức uống, và đặc biệt là đồ dâng cúng trong 3 ngày Tết.

Mâm ngũ quả bày bàn thờ dâng cúng tổ tiên là việc được quan tâm nhiều nhất. Mâm ngũ quả gồm 5 loại trái cây hàm chứa những mong mỏi rất đời thường. Mãng cầu tức là cầu chúc cho mọi điều được thuận lợi. Dừa, tương tự như "vừa", có nghĩa là vừa vặn, không thiếu. Đu đủ với hàm ý một năm mới được đầy đủ, thịnh vượng. Xoài phát âm na ná như xài, việc tiêu xài không chật vật và sung gắn với ý niệm sung mãn về sức khỏe và tiền bạc. Cầu vừa đủ xài cho cuộc sống sung túc hơn, một ước muốn thật bình dị. Mâm ngũ quả còn thể hiện truyền thống ăn quả nhớ người trồng cây.

 

Read more...

Nhớ hương vị Tết quê

Không biết đối với mọi người, hương vị Tết sẽ là thịt mỡ, dưa hành, bánh chưng xanh hay một loại thực phẩm nào khác khi mỗi độ xuân về. Riêng tôi, hương vị Tết là hương của dân dã, hương của những loại bánh mứt mà cả đời tôi quên không được.

Nhớ mãi bánh phồng, bánh tráng

Năm nào cũng vậy, cứ đến mùa gió bấc hanh khô, lúa mùa ngoài đồng chín đỏ, hương xoài thoang thoảng, là lòng tôi lại cứ lâng lâng rộn rã một niềm vui khó tả. Tết sắp đến rồi! Bọn trẻ ở quê như tôi mong đến Tết chỉ đợi được mặc áo mới, ăn bánh tráng và bánh phồng. Xưa làm gì có nhiều loại bánh như bây giờ, chỉ có bánh tráng, bánh phồng là chủ yếu. Tết nhà nào không tráng bánh tráng và quết bánh phồng là coi như không có Tết.

Read more...